Bijen zijn meer dan alleen producenten van honing; ze zijn cruciaal in de landbouw en ons ecologisch welzijn. Wereldwijd zijn bijen verantwoordelijk voor het bestuiven van ongeveer 76% van de gewassen die direct of indirect voor menselijke consumptie gebruikt worden.
Bijen helpen ons niet alleen aan fruit en groenten, maar zijn ook essentieel voor de productie van noten en zaden. Zonder de bestuiving door bijen zou onze voedselvoorziening er drastisch anders uitzien, met minder variatie en hogere kosten.
Bijen spelen een essentiële rol in de landbouw, vooral door het proces van bestuiving. Bestuiving is het overbrengen van stuifmeel van de mannelijke delen van een bloem naar de vrouwelijke delen van een andere bloem. Dit is noodzakelijk voor de plant om vruchten en zaden te produceren. Bijen zijn uiterst efficiënte bestuivers; terwijl ze nectar en stuifmeel verzamelen voor voeding, dragen ze onbedoeld bij aan de bestuiving van bloemen.
De bijdrage van bijen strekt zich uit over de diversiteit en kwaliteit van fruit en groenten. Door een breed scala aan planten te bestuiven, helpen bijen bij het behouden van genetische diversiteit binnen de plant populaties. Deze diversiteit is cruciaal voor de veerkracht van gewassen tegen ziekten en veranderende klimaatomstandigheden.
Statistisch gezien zijn bijen verantwoordelijk voor de bestuiving van ongeveer 35% van de wereldwijde voedselproductie. Dit onderstreept het enorme belang van bijen voor de landbouw en onze voedselzekerheid. Zonder deze onvermoeibare werkers zouden veel van de voedselgewassen waarop we dagelijks vertrouwen, drastisch in aantal verminderen of zelfs verdwijnen. Marcel Dicke, hoogleraar Insectenkunde aan de Wageningen Universiteit zegt hierover: "Van die honderd planten waarmee we de wereldbevolking voeden, zijn er zo’n 70 tot 75 die bijen nodig hebben voor bestuiving." Er zijn overigens ook andere soorten bestuivers, bijvoorbeeld insecten zoals kevers of vlinders. Maar ook vleermuizen, kolibries of andere vogels bestuiven bloemen.

In Nederland, net zoals in de rest van de wereld, spelen bijen een cruciale rol in de bestuiving van vele soorten fruit en groenten. Enkele fruitsoorten die sterk afhankelijk zijn van bijen voor bestuiving zijn:
Bij groente zijn dat onder andere:
Neem bijvoorbeeld appels; een van de meest geconsumeerde vruchten in Nederland. Bijen bezoeken de bloemen en zorgen voor kruisbestuiving tussen verschillende appelvariëteiten. Deze kruisbestuiving is essentieel voor het produceren van appels die groot, sappig en voedzaam zijn. Zonder bijen zou de opbrengst van appelbomen significant lager zijn, en de appels zelf zouden vaak kleiner en minder smaakvol zijn.
Bijen hebben een vergelijkbaar effect op de kwaliteit en opbrengst van bessen, zoals aardbeien en frambozen, die zonder effectieve bestuiving minder succesvol zouden rijpen. De afhankelijkheid van deze gewassen van bijen maakt de gezondheid van de bijenpopulatie direct gekoppeld aan de succesvolle productie van essentiële voedselbronnen.
De afname van bijenpopulaties wereldwijd is een groeiende zorg, vooral vanwege de cruciale rol die bijen spelen in de landbouw en de voedselproductie. In Nederland en elders leidt bijensterfte tot een vermindering van de effectiviteit van bestuiving, wat direct invloed heeft op de voedselzekerheid en de economische stabiliteit van de landbouwsectoren.
De afname van bijen kan leiden tot lagere opbrengsten in gewassen die afhankelijk zijn van bijen voor bestuiving. Dit kan op zijn beurt leiden tot hogere prijzen voor vers fruit en groenten, waardoor consumenten en de voedselvoorziening onder druk komen te staan. Daarnaast kan verminderde bestuiving leiden tot een afname in de kwaliteit van de gewassen, waardoor voedingsmiddelen minder voedzaam en minder aantrekkelijk worden.
De langetermijneffecten van aanhoudende bijensterfte kunnen zelfs nog verstrekkender zijn, inclusief de impact op de biodiversiteit en het ecologische evenwicht. Het is dus van cruciaal belang dat er actie wordt ondernomen om bijenpopulaties te beschermen en te herstellen, om de duurzaamheid van onze voedselbronnen en de gezondheid van ons milieu te waarborgen.


Nu je weet dat de rol van bijen is, kan je helpen met het beschermen. Het beschermen van bijen vereist inzet op individueel en gemeenschapsniveau, met praktijken die zowel in de tuin als in bredere landbouwtoepassingen haalbaar zijn. Hier zijn enkele effectieve manieren waarop je kunt bijdragen aan de bescherming van bijen:
Bij-vriendelijk tuinieren: Plant inheemse bloemen en struiken die bekend staan om hun aantrekkelijkheid voor bijen. Voorbeelden zijn lavendel, salie, en zonnebloemen. Vermijd het gebruik van pesticiden en herbiciden, die schadelijk kunnen zijn voor bijen.
Kies voor biologische en bij-vriendelijke producten: Door biologische producten te kopen, ondersteun je landbouwpraktijken die veiliger zijn voor bijen. Deze producten zijn vrij van chemicaliën en pesticiden die bijen kunnen schaden.
Ondersteun lokale en duurzame landbouw: Lokale boeren gebruiken vaak meer bij-vriendelijke methoden en door hen te ondersteunen, help je bijenpopulaties in jouw omgeving.
Educatie en bewustwording: Deel kennis over bijen en hun belang voor onze ecosystemen. Educatie kan helpen bij het vergroten van de betrokkenheid bij bijenbescherming.
Bijen spelen een onvervangbare rol in de productie van ons voedsel door de bestuiving van fruit en groenten. Het is essentieel dat we deze kleine maar machtige wezens waarderen en actief beschermen. Je kunt een directe impact hebben door bewuste keuzes te maken in de producten die je koopt en hoe je jouw tuin beheert.
We moedigen je aan om ons assortiment bij-vriendelijke producten in onze webshop te bekijken. Van bijenhotels tot biologische zaden die een bloemrijke omgeving creëren - elk product draagt bij aan het behoud van bijen. Kies vandaag nog voor een bij-vriendelijk product en draag je steentje bij aan het behoud van onze vitale bijenpopulaties.
Nu je de rol van bijen in de voedselketen kent, ben je misschien wel nieuwsgierig naar meer informatie over bijen? Blijf op de hoogte van allerlei handige tips of andere leuke informatie. Wij delen regelmatig informatieve en inspirerende berichten waarvan wij geloven dat zowel jij, maar ook de bij wat aan heeft.
Volg ons op Instagram en schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief.

