- ✓10% van alle opbrengsten gaat naar een goed doel             ✓Leuke cadeaupakketten met een belangrijke boodschap             ✓Origineel cadeau en past door de brievenbus
De wereld van Sachembijen
Sachembijen: Ontdek hun unieke eigenschappen en diversiteit
Sachembijen zijn een fascinerende groep binnen de bijenwereld. Deze blog duikt diep in wat Sachembijen precies zijn, beschrijft hun uiterlijk, gedrag, en de verschillende soorten die in Nederland te vinden zijn.
Inhoudsopgave
- Sachembijen: Ontdek hun unieke eigenschappen en diversiteit
- Wat zijn Sachembijen?
- Onder welke familie en geslacht vallen Sachembijen?
- Welke soorten zijn er in Nederland?
- Mooie sachembij (Anthophora aestivalis)
- Noordelijke sachembij (Anthophora borealis)
- Andoornbij (Anthophora furcata)
- Kleine sachembij (Anthophora bimaculata)
- Gewone sachembij (Anthophora plumipes)
- Schoorsteensachem (Anthophora plagiata)
- Kattenkruidbij (Anthophora quadrimaculata)
- Zwarte sachembij (Anthophora retusa)
- Hoe kunnen we sachembijen helpen in onze eigen tuinen?
- Leuke duurzame pakketten met belangrijke boodschap
- FAQ Sachembijen
Wat zijn Sachembijen?
Sachembijen behoren tot het geslacht Anthophora, een van de meest voorkomende bijengeslachten wereldwijd. Ze behoren tot een geslacht van solitaire bijensoorten uit de bijenfamilie. Dit geslacht werd voor het eerst geïdentificeerd door Pierre André Latreille in 1803. De term "sachembijen" verwijst naar de kenmerkende franjes aan hun poten, die Jac. P. Thijsse ooit vergeleek met de versieringen op de kleding van Indianen. Het woord 'sachem', afkomstig uit diverse Oost-Algonkische talen, betekent opperhoofd, wat de indrukwekkende verschijning van deze bijen symboliseert. Ze staan bekend om hun snelle vlieggedrag en het vermogen om zeer efficiënt te bestuiven. Deze bijen zijn cruciaal voor de bestuiving van wilde flora en sommige landbouwgewassen.
Onder welke familie en geslacht vallen Sachembijen?
Sachembijen vallen onder de familie Apidae, waartoe ook honingbijen en hommels behoren. Binnen deze familie is het geslacht Anthophora bijzonder vanwege de diversiteit in uiterlijk en gedrag van de soorten die eronder vallen. Het bijengeslacht Anthophora is een van de grootste in de familie Apidae, met wereldwijd meer dan 450 soorten in 14 verschillende ondergeslachten. In Nederland komen 8 verschillende soorten sachembijen voor.Â
Welke soorten zijn er in Nederland?
In Nederland komen 8 verschillende soorten sachembijen voor. Van deze is de Gewone Sachembij de meest voorkomende. De overige soorten worden zelden waargenomen.
- Anthophora aestivalis (Mooie sachembij)
- Anthophora bimaculata (Kleine sachembij)
- Anthophora borealis (Noordelijke sachembij)
- Anthophora furcata (Andoornbij)
- Anthophora plagiata (Schoorsteensachembij)
- Anthophora plumipes (Gewone sachembij)
- Anthophora quadrimaculata (Kattenkruidbij)
- Anthophora retusa (Zwarte sachembij)
Mooie sachembij (Anthophora aestivalis)
Hoe ziet deze bij er uit?
De Mooie Sachembij is een middelgrote bijensoort die opvalt door haar prachtige uiterlijk. Het vrouwtje van de Mooie Sachembij is te herkennen aan zwarte dwarsband over een geelbruin behaard borststuk en het achterlijf met witte haarbandjes. Het mannetje heeft aan de middenpoot zwarte haarfranje.
Waar nestelt deze bij?
De Mooie Sachembij nestelt in hoofdzaak in geërodeerde steile wanden (zand, leem, rivierklei), maar ook kunstmatige wanden zoals wanden van groeves en lemen muren.
Staat deze bij op de rode lijst?
Ja, de Mooie Sachembij staat vermeld op de Rode Lijst, als verdwenen soort. Vandaar dat wij ook één van onze leuke cadeaupakketten naar deze bij hebben vernoemd.
Wanneer is deze bij voor het laatst gezien?
Recente waarnemingen van de Mooie sachembij zijn sporadisch, met enkele rapportages in 2011. Daarvoor was de laatste vangst een mannetje uit Epen (1946).
Noordelijke sachembij (Anthophora borealis)
Hoe ziet deze bij er uit?
Vanwege zeldzaamheid is er vrij weinig bekend over het uiterlijk van de Noordelijke Sachembij. Vrouwtje met geelwitte, aanliggende haarbanden. Middenpoot bij mannetje opvallend donker en met korte zwarte haarborstel. Lengte 10-11 mm. (Bron)
Waar nestelt deze bij?
Vanwege zeldzaamheid is er onvoldoende bekend over de nestelplaatsen van de Noordelijke Sachembij. In Nederland werd deze bij aangetroffen op de zandgronden van Midden- en Zuid-Nederland.
Staat deze bij op de rode lijst?
Ja, de Noordelijke Sachembij staat op de Rode Lijst, als verdwenen soort.
Wanneer is deze bij voor het laatst gezien?
Deze soort is in Nederland slechts bekend van een zevental oude vindplaatsen: Putten (laatste vangst 1918), Amsterdam (1921), Plasmolen, Oisterwijk (1938), Helenaveen, Deurne en Weert (1938). Het laatst verzamelde exemplaar is een mannetje gevangen te Deurne op 16 juli 1946.
Andoornbij (Anthophora furcata)
Hoe ziet deze bij er uit?
De vrouwelijke Andoornbij valt op door haar opvallend oranje gekleurde punt aan het achterlijf. Ze heeft een relatief klein en stevig lichaam met bruin/grijze beharing op het borststuk en een zwartgrijs achterlijf dat geen haarbanden heeft. De oranje haarborstel (scopa) op de schenen van haar achterpoten is ook kenmerkend. De mannetjes daarentegen missen de oranje kleur op het achterlijf en hebben een geel ondergezicht. Ze vertonen smalle, witte haarbanden op het achterlijf. In tegenstelling tot andere mannelijke sachembijen, ontbreken bij de mannetjes van de Andoornbij de kenmerkende pluimen op de middelste poten.
Waar nestelt deze bij?
De Andoornbij komt verspreid door heel Nederland voor. Ze gedijt goed in de omgeving van bosranden, parklandschappen en ook in tuinen. In tegenstelling tot andere sachembijen bouwt deze bij haar nest in vermolmd hout. Oude, deels vergane bomen vormen een essentieel onderdeel van haar ideale leefomgeving.
Staat deze bij op de rode lijst?
Ja, de Andoornbij staat op de Rode Lijst als een gevoelige soort. Maar wordt nog wel in Nederland waargenomen.
Wanneer is deze bij voor het laatst gezien?
Deze bijensoort wordt nog regelmatig gezien in Nederland.
Kleine sachembij (Anthophora bimaculata)
Hoe ziet deze bij er uit?
De kleine sachembij is een klein bijtje van zo’n 8 millimeter. Hij ziet eruit als een klein bruin bolletje met lichtbehaarde poten. Ook de ogen vallen op, deze zijn knalgroen. Het vrouwtje van deze sachembij heeft een geel gevlekt gezicht.
Waar nestelt deze bij?
De Kleine Sachembij is voornamelijk te vinden in zanderige gebieden waar ze nesten kunnen maken in zandige grond. Ze hebben een voorkeur voor open landschappen zoals zandduinen, open velden en soms tuinen, mits deze gebieden rijk zijn aan bloemen.
Staat deze bij op de rode lijst?
Ja, de Kleine Sachembij staat op de Rode Lijst, als verdwenen soort. Vandaar dat wij ook één van onze cadeaupakketten voor natuurliefhebbers naar deze bij hebben vernoemd.
Wanneer is deze bij voor het laatst gezien?
In Nederland is de Kleine Sachembij een relatief zeldzame verschijning. De Kleine Sachembij is sinds 1973 slechts enkele keren gespot in Nederland. De meest recente waarnemingen zijn van juli 2023.
Gewone sachembij (Anthophora plumipes)
Hoe ziet deze bij er uit?
Gewone sachembijen, met hun robuuste, afgeronde vorm en dichte beharing, worden soms verward met hommels. De vrouwtjes zijn te onderscheiden door hun lange, pelsachtige, grijsbruine beharing op zowel het borststuk als het achterlijf. De haren op hun achterpoten hebben een roestbruine kleur, en hun koppen zijn opvallend donker. De mannetjes vallen op door de uitzonderlijk lange haarborstels op hun middelste poten en de zwart-witte beharing op de achterpoten. Ze hebben ook een lange, uitstaande roodbruine beharing op het borststuk en het achterlijf, en de basis van hun antennes is geel.
Waar nestelt deze bij?
Nestplekken vindt men in steile kanten van rivieroevers, afgravingen, dijkhellingen maar ook oude muren in stad of dorp.
Staat deze bij op de rode lijst?
Nee, de Gewone Sachembij wordt niet beschouwd als bedreigd en staat niet op de rode lijst. Deze Sachembijen komen vrij algemeen voor in Nederland.
Wanneer is deze bij voor het laatst gezien?
Deze Sachembijen worden veel in bloemrijke tuinen gevonden, maar komt daarbuiten ook in allerlei habitats voor. Gewone Sachembijen zijn te zien van maart tot en met juni.
Schoorsteensachem (Anthophora plagiata)
Hoe ziet deze bij er uit?
De mannelijke Schoorsteensachembijen hebben een geelbruine beharing. De vrouwelijke bijen komen voor in twee kleurvarianten: een lichtere vorm met geelbruine beharing en witte verzamelborstels, en een donkerdere vorm met een zwart lichaam, roodbruin behaard achterlijf en zwarte verzamelborstels. De mannetjes hebben geen duidelijke haarkwasten op de middenpoten, maar zijn wel herkenbaar aan een opvallend wit gekleurd kopschild.
Waar nestelt deze bij?
De Schoorsteensachembij metselt aan de nestingang een soort schoorsteentje van lemige bodemmateriaal en water. Vandaar ook de naam.
Staat deze bij op de rode lijst?
Ja, de Schoorsteensachemnij staat op de Rode Lijst, als een verdwenen soort.
Wanneer is deze bij voor het laatst gezien?
De laatste waarnemingen zijn van Herpen (1961). De verspreiding van deze Schoorsteensachembij in Nederland was alleen in het zuiden van het land, maar lijkt daar dus verdwenen, ook in België lijkt deze bij niet meer voor te komen.
Kattenkruidbij (Anthophora quadrimaculata)
Hoe ziet deze bij er uit?
Kattenkruidbijen, met hun ronde, stevige lichaam en lange beharing, worden soms aangezien voor hommels. Beide geslachten zijn herkenbaar aan hun opvallende groene ogen. De vrouwtjes vallen op door hun goudbruine, uitstaande beharing op zowel het borststuk als het achterlijf. De haren die ze gebruiken om stuifmeel te verzamelen op hun achterpoten zijn duidelijk licht van kleur. De mannetjes zijn te onderscheiden door hun gele gezichtstekening met enkele zwarte stippen. De bases van hun antennes en kaken zijn ook geel, terwijl het voorhoofd zwart behaard is. Hun borststuk en achterlijf hebben roestbruine, afstaande haren. Opvallend is dat de middenpoten niet de voor sachembijen typische haarpluimen hebben.
Waar nestelt deze bij?
De kattenkruidbij nestelt, soms in kleine groepjes, in zelfgegraven holten in de grond, steile kanten en muren.
Staat deze bij op de rode lijst?
Deze soort is zeldzaam en wordt in sommige regio's als kwetsbaar beschouwd, hoewel ze nog niet op de internationale rode lijst staat.
Wanneer is deze bij voor het laatst gezien?
Deze Sachembijen komen voornamelijk voor in het zuiden en midden van Nederland.
Zwarte sachembij (Anthophora retusa)
Hoe ziet deze bij er uit?
Het vrouwtje van de Zwarte sachembij valt op door het bijna volledig zwarte lichaam, met uitzondering van subtiele, grijze haarbanden op de buik. De mannetjes hebben iets meer geel.
Waar nestelt deze bij?
De vrouwtjes van de Zwarte Sachembij nestelen in zelfgegraven holtes in zanderige tot leemachtige bodem. Vaak in steilwandjes maar ook in vlak terrein.
Staat deze bij op de rode lijst?
Sinds 1950 is de populatie met 87% afgenomen, waardoor de soort nu zeer zeldzaam en ernstig bedreigd is. En deze Sachembijen staan dus op de Rode lijst.
Wanneer is deze bij voor het laatst gezien?
De afname in waarnemingen duidt op een zorgwekkende toekomst voor de Zwarte sachembij (Anthophora retusa), die ooit algemeen voorkwam in het midden en zuiden van Nederland, evenals op het eiland Texel. Tegenwoorden is de soort zeer zeldzaam en wordt nog maar op twee plaatsen in Nederland gezien: in Limburg, waar hij wat meer voorkomt en ook in Kwintelooijen.
Hoe kunnen we sachembijen helpen in onze eigen tuinen?
Bijdemaker vraagt aandacht voor alle wilde bijen in Nederland. Met onze leuke duurzame cadeaupakketten zorgen wij voor meer bekendheid en interesse in bijen. Onze natuur cadeaupakketten zijn leuk om te geven en te krijgen. Het perfecte cadeau voor natuurliefhebbers en bijen fans. Maar ook leuk om als afscheidscadeau voor juffen of meesters, een bedankje voor een collega of gewoon zomaar een kado voor opa of oma.
Leuke duurzame pakketten met belangrijke boodschap
Bijdemaker vraagt aandacht voor alle wilde bijen in Nederland. Met onze leuke duurzame cadeaupakketten zorgen wij voor meer bekendheid en interesse in bijen. Onze natuur cadeaupakketten zijn leuk om te geven en te krijgen. Het perfecte cadeau voor natuurliefhebbers en bijen fans. Maar ook leuk om als afscheidscadeau voor juffen of meesters, een bedankje voor een collega of gewoon zomaar een kado voor opa of oma.
FAQ Sachembijen
