Bijen spelen een cruciale rol in ons ecosysteem en de voedselproductie. Hun belang kan niet genoeg benadrukt worden, vooral als het gaat om de bestuiving van wilde planten en landbouwgewassen. In Nederland wordt ongeveer 80% van de inheemse plantensoorten door insecten bestoven, waarbij bijen de meest essentiële groep vormen. Deze blog belicht de rol van bijen als bestuivers, de gevolgen van hun achteruitgang, en de noodzaak van maatregelen om hun populaties te beschermen.
Bijen zijn onmisbaar voor de bestuiving van een groot aantal wilde planten en landbouwgewassen. Voor sommige gewassen is bestuiving door insecten essentieel voor de productie van zaden en vruchten. Veel andere gewassen worden deels bestoven door de wind, maar leveren een hogere productie als er ook insecten meehelpen. Voorbeelden hiervan zijn fruitgewassen zoals appels, peren en aardbeien, waarbij bestuivers niet alleen zorgen voor meer vruchtzetting, maar ook voor vruchten van hogere kwaliteit.
Hoewel ook andere insecten zoals zweefvliegen effectieve bestuivers kunnen zijn, vormen bijen meestal de belangrijkste groep. Lange tijd werd de honingbij beschouwd als de belangrijkste bestuiver van insectbestoven landbouwgewassen. Honingbijen vormen in bijenkasten volken met tot wel 80.000 werksters en kunnen eenvoudig in een teeltperceel geplaatst worden, zoals in de fruitteelt en koolzaadteelt.


Uit recente studies is echter gebleken dat wilde bijen effectievere gewasbestuivers zijn dan honingbijen en in veel teeltsystemen de belangrijkste bestuivers vormen. Zo laten hommels veel meer stuifmeel op een appelbloem achter dan honingbijen, waardoor ze ondanks hun lagere aantallen een grotere bijdrage leveren aan de productie. Het is dus van groot belang om zowel honingbijen als wilde bijen te beschermen en hun leefgebieden te behouden.
De laatste decennia zijn veel wilde bijensoorten sterk achteruitgegaan. In Nederland staan maar liefst 181 soorten op de Rode Lijst, wat meer dan de helft van de soortendiversiteit vertegenwoordigt. Vooral bijengemeenschappen in het agrarisch gebied, dat meer dan 60% van het landoppervlak in Nederland beslaat, zijn sterk verarmd. De intensivering van de landbouw, schaalvergroting, mechanisatie en het toegenomen gebruik van meststoffen en bestrijdingsmiddelen hebben geleid tot verlies en degradatie van habitat.
Deze veranderingen hebben negatieve gevolgen voor de beschikbaarheid van voedsel en nestgelegenheid, de belangrijkste directe factoren voor het voorkomen en de instandhouding van wilde bijenpopulaties. Bijensoorten die afhankelijk zijn van specifieke waardplanten hebben het moeilijk, vooral als deze planten door veranderingen in het landgebruik zijn verminderd.
Het behoud van wilde bijen vereist gerichte maatregelen om hun leefgebieden te beschermen en te herstellen. Enkele effectieve maatregelen zijn:
Bijen zijn van onschatbare waarde voor de bestuiving van wilde planten en landbouwgewassen. Hun achteruitgang heeft ernstige gevolgen voor de biodiversiteit en voedselproductie. Door inheemse planten te zaaien, het maaibeheer aan te passen en het gebruik van bestrijdingsmiddelen te beperken, kunnen we een positieve bijdrage leveren aan het behoud van bijenpopulaties. Samen kunnen we werken aan een duurzame toekomst waarin bijen blijven floreren en hun essentiële rol in ons ecosysteem behouden blijft.

Blijf op de hoogte van allerlei handige tips of andere leuke informatie. Wij delen regelmatig informatieve en inspirerende berichten waarvan wij geloven dat zowel jij, maar ook de bij wat aan heeft.
Volg ons op Instagram en schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief.

