De winter is een tijd van rust en overleving voor bijen. Terwijl de meeste mensen de bijen in de lente en zomer zien zoemen van bloem naar bloem, vragen velen zich af waar deze essentiële bestuivers zich verbergen tijdens de koude maanden. In deze blog verkennen we de wintergewoonten van bijen, hoe ze overleven en wat we kunnen doen om hen te helpen.
Honingbijen zijn sociale insecten die in grote kolonies leven. Tijdens de koude maanden verzamelen ze zich in hun bijenkast en vormen een "wintertros" om warm te blijven. De bijen bewegen zich in een balvormige formatie rond de koningin en trillen met hun spieren om warmte te genereren. Deze beweging helpt de temperatuur binnen de tros op peil te houden, meestal rond de 20-30 graden Celsius, zelfs als de buitentemperatuur onder het vriespunt ligt.
De honingbijen leven gedurende deze maanden op hun opgeslagen honing. Ze eten de honing en gebruiken de energie om warm te blijven. De bijen aan de buitenkant van de tros wisselen voortdurend van plaats met de bijen aan de binnenkant om ervoor te zorgen dat geen enkele bij te koud wordt.


Hommels hebben een andere overlevingsstrategie. Alleen de koninginnen overleven de winter. In de herfst paren de koninginnen en zoeken daarna een beschutte plek op om te overwinteren, zoals een verlaten muizennest, een holle boom of zelfs een composthoop. De rest van het hommelvolk sterft af. De koningin blijft in een soort winterslaap, een toestand die bekend staat als diapauze, waarbij haar metabolisme sterk wordt vertraagd. In het vroege voorjaar ontwaakt ze, begint een nieuw nest te bouwen en legt de eerste eitjes.
Solitaire bijen, zoals metselbijen en zandbijen, hebben ook unieke winterstrategieën. Deze bijen leven niet in kolonies, maar individueel. De meeste solitaire bijen overwinteren als larve of pop in hun nest. De nesten bevinden zich vaak in de grond, holle stengels of houtblokken. De bijen blijven in hun beschermde cocons totdat de temperaturen in het voorjaar stijgen en ze veilig kunnen uitkomen.
Bijenhotels bieden nestgelegenheid voor solitaire bijen, vooral tijdens de wintermaanden. Een goed bijenhotel heeft verschillende maten holletjes om verschillende soorten bijen aan te trekken. Plaats het bijenhotel op een zonnige, beschutte plek, zodat de bijen erin kunnen overwinteren.
Laat delen van je tuin ongestoord tijdens de winter. Bladeren, takken en dood hout bieden natuurlijke beschutting voor overwinterende bijen. Vermijd het opruimen van alle "rommel" in de herfst; dit materiaal kan levensreddend zijn voor bijen en andere insecten.
Plant bloembollen en winterplanten die vroeg in het voorjaar bloeien. Dit zorgt voor een vroege voedselbron voor bijen zodra ze uit hun winterrust komen. Geschikte planten zijn onder andere sneeuwklokjes, krokussen en winterakonieten.
Gebruik geen pesticiden in je tuin, vooral niet in de herfst en winter. Pesticiden kunnen schadelijk zijn voor bijen die overwinteren in de bodem of in plantenresten.


Hoewel bijen tijdens de wintermaanden vaak uit het zicht zijn, zijn ze niet verdwenen. Honingbijen blijven actief in hun kasten, hommelkoninginnen rusten in hun beschutte schuilplaatsen, en solitaire bijen wachten in hun cocons op de lente. Door bijenhotels te plaatsen, je tuin wintervriendelijk te maken en vroege bloeiers te planten, kun je bijen helpen veilig de winter door te komen en voorbereid te zijn op het nieuwe bestuivingsseizoen.
Met deze kennis kunnen we beter begrijpen waar de bijen in de winter zijn en wat we kunnen doen om hen te ondersteunen. Laten we samen zorgen voor een bij-vriendelijke omgeving, zodat deze onmisbare insecten kunnen blijven bijdragen aan onze ecosystemen.
Blijf op de hoogte van allerlei handige tips of andere leuke informatie. Wij delen regelmatig informatieve en inspirerende berichten waarvan wij geloven dat zowel jij, maar ook de bij wat aan heeft.
Volg ons op Instagram en schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief.

